CERTYFIKOWANE KURSY ON-LINE

w ofercie grupowej i indywidualnej dla nauczycieli, wychowawców, dyrekcji, pedagogów, psychologów, logopedów i studentów

katalog szkoleń
Certyfikowane kursy online
NAJCHĘTNIEJ WYBIERANE KURSY ON-LINE

każdego dnia czekają na Ciebie ciekawe promocje

promocje
Promocja

Dużo czytam, dużo wiem! - czyli jak promować czytelnictwo wśród uczniów?

"Książka - nierozdzielny towarzysz życia już od najmłodszych lat, przyjaciel bez interesu, domownik bez naprzykrzania” - Ignacy Krasicki. 

W wersji papierowej, a dziś także w cyfrowej, może być zawsze blisko Ciebie. Co zrobić, aby przekonać uczniów do czytania? Jak często sięgasz po książkę? Jakąkolwiek. Nie musi to być literatura branżowa. Jeśli lubisz fantastykę, wykorzystaj ją do prezentacji pomysłów, koncepcji czy wzorów matematycznych, jeśli nauczasz tego przedmiotu. Kryminał to wyśmienita rozrywka dla osób, które lubią zagadki. Dzięki temu ćwiczy się umiejętność łączenia pozornie niezwiązanych ze sobą zdarzeń czy informacji w logiczną całość. Umysł to Twoja oręż, a książka to osełka, która nadaje mu ostrości.  

Czytelnictwo w Polsce i na świecie

W 2020 roku Biblioteka Narodowa przedstawiła raport o stanie czytelnictwa w Polsce. Badanie prowadzone jest nieprzerwanie od ponad 30 lat. Ankietowani pytani są o czytanie w całości lub fragmencie co najmniej jednej książki w ciągu ostatnich miesięcy. 42% badanych odpowiedziało na to pytanie twierdząco.

Nadal najchętniej sięgamy po książki papierowe, które zwykle kupujemy (45% ankietowanych) albo pożyczamy od znajomego (32%). Największą popularnością cieszy się literatura sensacyjno-kryminalna (24%), popularna (20%), a także biografie (19%). Częściej po lekturę sięgają kobiety niż mężczyźni.

Największa liczba ankietowanych (40%) zadeklarowała, że ich księgozbiór zawiera od 11 do 50 książek. Powyżej 100 pozycji ma 13% badanych, w przedziale 201-500 jest to 5%, a powyżej tysiąca zaledwie 1%.

Zdecydowanie więcej osób sięgało po lekturę na początku millenium. Od 2004 roku, gdzie 58% społeczeństwa deklarowało, że przeczytało przynajmniej jedną książkę, widać tendencję spadkową. Ostatnie trzy lata dają jednak nadzieję, że Polacy zaczynają wracać do literatury.

Jak wygląda czytelnicza czołówka?

Z raportu Eurostatu wynika, że w Luksemburgu 81,7% społeczeństwa przeczytało przynajmniej jedną książkę w roku. Wysokie miejsce zajmują także Szwedzi, Niemcy i Finowie. Polska wypada poniżej średniej podobnie jak Portugalczycy, Grecy, Bułgarzy czy Włosi. U naszych południowych sąsiadów - Czechów, aż 66,7% społeczeństwa czyta książki, a badanie prowadzone tą samą metodą co w Polsce pokazuje, że czytelnikami jest ponad 83% Czechów.

Indeks World Culture Score publikuje statystyki dotyczące czasu poświęconego na czytanie, oglądanie telewizji czy słuchania radia przez obywateli różnych państw. Najwięcej, bo 10 godzin i 42 minuty czytają Hindusi. Oznacza to, że przeciętnie każdego dnia mieszkaniec Indii czyta przez 1,5 godziny. Drugie miejsce zajmuje Tajlandia z wynikiem 9 godzin 24 minut, a tuż za nimi znalazły się Chiny - 8 godzin. Polska w Indeksie znalazła się na 13 miejscu, a przeciętny czytelnik poświęca na tę aktywność około 6 godzin i 30 minut.

Dlaczego warto promować czytelnictwo nie tylko wśród dzieci?

Jak to jest, że patrząc na czarne litery zapisane na białym tle, widzimy kolorowe, często ruchome obrazy? To jedna z zalet sięgania po lekturę - pobudza wyobraźnię. Ponadto, czytanie książek wzbogaca słownictwo, zwiększa wrażliwość, poszerza wiedzę i uczy myślenia. Dzieci, które spędzają czas nad książkami dla przyjemności, dużo lepiej piszą wypracowania, tolerancyjne, świetnie się wysławiają, mają dużą wiedzę o otaczającym świecie i są kreatywne. Czytanie to jeden ze sposobów pobudzania do twórczego myślenia. Więcej metod znajdziesz w materiałach szkoleniowych o technikach zwiększania kreatywności.

Co jest powodem tego, że uczniowie nie czytają książek?

Jakże pięknie byłoby zaapelować do uczniów słowami św. Augustyna, który powiedział: "Bierz, czytaj! Bierz, czytaj!”, ale obawiam się, że apel pozostanie w sferze życzeniowej, jeśli nauczyciele nie będą (wspólnie z uczniami) wybierać lektur, mogących z powodzeniem konkurować z multimediami, które w naszym życiu są "wszechobecne, wszechstronne, wszechpotężne”.

Abyśmy nie odeszli całkowicie od czytania i nie cofnęli się do przeglądania dziecięcych książeczek ilustrowanych o zminimalizowanym tekście, trzeba dokonać zmiany w myśleniu o lekturach, które przecież służą przede wszystkim uczniom, bo to na ich świat mają oddziaływać, z ich poglądami polemizować i - wreszcie - wpływać na ich świat wartości”. - M. Iwanowicz Uczniowska awersja do lektur szkolnych jako problem dydaktyczny i wychowawczy "Acta Universitatis Lodziensis, Folia Litteraria Polonica” 2016, nr 8, s. 563.

Młodzi nie czytają, bo nie czują takiej potrzeby. Nie rozumieją, jakie korzyści płyną z regularnego sięgania po książkę. Czytanie nie kojarzy im się z przyjemnością, zabawą, a jedynie żmudnym obowiązkiem szkolnym zajmującym wiele czasu i wymagającym od nich koncentracji uwagi oraz wysiłku intelektualnego. Czytanie lektur dla większości uczniów jest szczególnie trudnym zadaniem, ponieważ natrafiają na trudną do pokonania barierę językową. Nie rozumieją języka Jana Kochanowskiego, co szczególnie nie dziwi, biorąc pod uwagę, że teksty te pisane są staropolszczyzną. Problematyczna pod względem językowym okazuje się dla nich nawet twórczość Bolesława Prusa czy współczesna literatura piękna. Przeczytanie szkolnej lektury, z której nie wiele rozumieją, nie daje im satysfakcji, a przez to zniechęcają się do sięgania także po inne książki. 

Przeprowadzone przez IBN badania nad stanem czytelnictwa wśród uczniów kończących 6 klasę szkoły podstawowej i 3 klasę gimnazjum wykazały, że uczniowie w czasie wolnym najchętniej:

  • oglądają telewizję
  • słuchają muzyki (z radia, komputer, mp3, sprzętu audio
  • korzystają z Internetu, komputera
  • grają w gry komputerowe, na PSP, Playstation, X-box
  • oglądają filmy na DVD, komputerze
  • uprawiają sport

Czytanie książek w czasie wolnym zajmuje jedno z niższych miejsc w rankingu.

Konsekwencje nieczytania książek

Nieczytanie książek jest poważnym zagrożeniem, ponieważ prowadzi do zjawiska tzw. wtórnego analfabetyzmu, który jest plagą współczesnego świata.

Badania wskazują, że największy odsetek  wtórnego analfabetyzmu notuje się w krajach najbogatszych. Analfabetyzm czyli brak umiejętności pisania, czytania i wykonywania prostych rachunków matematycznych w Polsce już praktycznie nie występuje. Jednak wtórnych analfabetów każdego roku przybywa. Analfabetyzm wtórny zwany też funkcjonalnym polega na częściowej utracie wymienionych umiejętności, co prowadzi do:

  • problemu ze zrozumieniem czytanych treści
  • kłopotem z tworzeniem własnych tekstów
  • braku umiejętności odczytywania wykresów, diagramów, map
  • brak umiejętności  wypełnienia prostych druków, formularzy
  • problemem z liczeniem prostych rachunków

Konsekwencji nieczytania książek jest o wiele więcej: zaczynając  od przerwania więzi pokoleniowej, której istotę stanowią wspólne lektury, a skończywszy na wykluczeniu społecznym i życiu poza kulturą pisma.

Fikcja literacka - najpopularniejsza literatura wśród dzieci i młodzieży

Redakcja miesięcznika "Biblioteka w szkole”, aby dowiedzieć się, co lubią czytać uczniowie, w marcu 2015 roku zorganizowała akcję "Ogólnopolskie wybory książek”. W głosowaniu wzięło udział 446 989 osób.

W tym: 229 641 uczniów szkół podstawowych, 106 541 uczniów gimnazjów, 110 807 uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Ranking książek przedstawiony został poniżej, według następującego schematu:  tytuł książki / autor / ilość oddanych głosów.

 

 Szkoła podstawowa I-III:

  1. Dzieci z Bullerbyn Lindgren A. 4724
  2. Baśnie Andersen H. Ch. 3623
  3. Martynka Delahaye G. 3459
  4. Mikołajek Goscinny R. 3203
  5. Kubuś Puchatek Milne A. A. 2899
  6. Koszmarny Karolek Simon F. 2625
  7. Zaopiekuj się mną Webb H. 2570
  8. Franklin Bourgeois P. 2441
  9. Baśnie Grimm J., W. 2373
  10. O psie, który jeździł koleją Pisarski R. 1873
  11. Karolcia Krüger M. 1776
  12. Magiczne drzewo Maleszka A. 1674
  13. Biuro detektywistyczne Lassego i Mai Widmark M. 1662
  14. Zaczarowana zagroda Centkiewiczowie A., Cz. 1435
  15. Przygody Koziołka Matołka Makuszyński K. 1383
  16. Dziennik cwaniaczka Kinney J. 1336
  17. Baśnie Perrault Ch. 1330
  18. Harry Potter Rowling J. K. 1321
  19. Detektyw pozytywka Kasdepke G. 1247
  20. Plastusiowy pamiętnik Kownacka M. 1210
  21. Cudaczek-Wyśmiewaczek Duszyńska J. 1116
  22. Scooby-Doo! 1109
  23. Anaruk chłopiec z Grenlandii Centkiewiczowie A., Cz. 1073
  24. Wiersze dla dzieci Tuwim J. 925
  25. Wiersze dla dzieci Brzechwa J. 911

 

 Szkoła podstawowa klasy IV-VI:

  1. Harry Potter Rowling J. K. 18684
  2. Opowieści z Narnii * Lewis C. S. 17945
  3. Hobbit czyli tam i z powrotem Tolkien J. R. R. 14832
  4. Mikołajek Goscinny R. 11888.
  5. Dziennik Cwaniaczka Kinney J. 10532
  6. Magiczne drzewo Maleszka A. 9400
  7. Koszmarny Karolek Simon F. 6327
  8. Akademia Pana Kleksa Brzechwa J. 5497
  9. Dzieci z Bullerbyn Lindgren A. 5219
  10. Władca pierścieni Tolkien J.R.R. 5136
  11. Igrzyska śmierci Collins S. 5013
  12. Ania z Zielonego Wzgórza Montgomery M. L. 4694
  13. Pinokio Collodi C. 4358
  14. Gwiazd naszych wina Green J. 4347
  15. Chłopcy z Placu Broni Molnar F. 3962
  16. Zaopiekuj się mną Webb H. 3912
  17. Charlie i fabryka czekolady Dahl R. 3599
  18. Baśnibór Mull. B. 3274
  19. Tajemniczy ogród Burnett F.H. 3023
  20. O psie, który jeździł koleją Pisarski R. 2974
  21. W pustyni i w puszczy Sienkiewicz H. 2832
  22. Bracia Lwie Serce Lindgren A. 2773
  23. Zawiadowcy Flanagan J. 2575
  24. Martynka Delahaye G. 2408
  25. Biuro detektywistyczne Lassego i Mai Widmark M. 2387

 

 Gimnazjum:

  1. Gwiazd naszych wina Green J. 11217
  2. Harry Potter Rowling J. K. 9299
  3. Hobbit czyli tam i z powrotem Tolkien J. R. R. 8168
  4. Igrzyska śmierci Collins S. 8153
  5. 50 twarzy Greya James E. L. 5433
  6. Zostań, jeśli kochasz Forman G. 5350
  7. Wiedźmin: Saga o wiedźminie Sapkowski A. 4996
  8. Władca Pierścieni Tolkien J. R. R. 4722
  9. Niezgodna Roth V. 4074
  10. Zmierzch Meyer S. 2868
  11. Uniwersum Metro 2033 Glukhovsky D. 2765
  12. Dary Anioła Clare C. 2634
  13. 13. Zwiadowcy Flanagan J. 2566
  14. Pamiętnik narkomanki Rosiek B. 2481
  15. Opowieści z Narnii Lewis C. S. 2271
  16. Oskar i pani Roża Schmitt E. E. 2174
  17. Kamienie na szaniec Kamiński A. 2174
  18. Trzy metry nad niebem Moccia F. 1940
  19. Mały Książę Saint-Exupéry A. 1858
  20. Percy Jackson i bogowie olimpijscy Riordan R. 1835
  21. Krzyżacy Sienkiewicz H. 1572
  22. Pieśń lodu i ognia Martin G. R. R. 1524
  23. Love, Rosie Ahern C. 1338
  24. Więzień labiryntu Dashner J. 1152
  25. Eragon Paolini Ch. 1089

 

Liceum:

  1. 50 twarzy Greya James E. L. 13529
  2. Wiedźmin: Saga o wiedźminie Sapkowski A. 6916
  3. Gwiazd naszych wina Green J. 6678
  4. Igrzyska śmierci Collins S. 5942
  5. Harry Potter Rowling J. K. 5375
  6. Pieśń lodu i ognia Martin G. R. R. 5160
  7. Hobbit czyli tam i z powrotem Tolkien J. R. R. 5053
  8. Władca Pierścieni Tolkien J. R. R. 3666
  9. Uniwersum Metro 2033 Glukhovsky D. 3448
  10. Zmierzch Meyer S. 2593
  11. Pamiętnik narkomanki Rosiek B. 2412
  12. Zostań, jeśli kochasz Forman G. 2148
  13. Niezgodna Roth V. 1849
  14. Trzy metry nad niebem Moccia F. 1640
  15. Drużyna Flanagan J. 1612
  16. My, dzieci z dworca ZOO Christiane F. 1568
  17. Dary Anioła Clare C. 1448
  18. Szeptem Fitzpatrick B. 1167
  19. Ostatnia piosenka Sparks N. 1143
  20. Zwiadowcy Flanagan J. 1045
  21. Złodziejka książek Zusak M. 1041
  22. Love, Rosie Ahern C. 922
  23. Lalka Prus B. 896
  24. Kamienie na szaniec Kamiński A. 896
  25. Oskar i Pani Róża Schmitt E. E. 878

 

Jakie wnioski płyną z "Ogólnopolskich wyborów książek”?:

  • uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów i liceów najchętniej czytają literaturę fantasy
  • wielką popularnością wśród czytelników cieszą się książki i całe serie wydawnicze wypromowane przez media na całym świecie (50 twarzy Greya, Harry Potter, Igrzyska śmierci, Władca Pierścieni)
  • kanon szkolnych lektur przeznaczonych dla gimnazjalistów i licealistów niewiele ma wspólnego z ich czytelniczymi zainteresowaniami, dlatego też szkolne lektury sporadycznie pojawiają się na wysokich miejscach rankingowych

 

Promocja czytelnictwa - dlaczego jest taka ważna?

Obcowanie z literaturą jest dobre w każdym wieku, rozwija wiele pozytywnych cech, a także może ustrzec przed chorobami. Czytanie książek to pewnego rodzaju trening, który stymuluje mózg do pracy. W efekcie czynność ta zmniejsza ryzyko Alzheimera o 2,5 raz względem tych, którzy nie czytają. 

Choć w naszym społeczeństwie trend czytelnictwa zmierza w pozytywnym kierunku, to daleko nam do światowych liderów. Możesz to zmienić, zachęcając podopiecznych, a także osoby w Twoim otoczeniu do przygody z książką. Wiele przydatnych metod i sposobów promowania czytelnictwa, opisaliśmy w naszym kursie pt.: „Promocja czytelnictwa – tradycyjne oraz nowoczesne formy i metody upowszechniania czytelnictwa”.  Ahoj przygodo!

Dbamy o Twoją prywatność. Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej dotyczących cookies zgadzasz się na ich zapis i wykorzystanie. Więcej informacji znajduje się w Polityce prywatności na tej stronie.

Sukces
Przejdź do koszyka
Ostrzeżenie
Przejdź do koszyka
Ostrzeżenie
Ostrzeżenie
Ostrzeżenie
Ostrzeżenie